Հայաստանի կրթական համակարգի շուրջ ծավալված վերջին աղմուկը դուրս է եկել զուտ մասնագիտական քննարկումների սահմաններից։ 231 դպրոցների հնարավոր վերակազմավորման թեման դարձել է մի կողմից` պաշտոնական հերքումների, մյուս կողմից՝ քաղաքականացված ահազանգերի թիրախ։
Պաշտոնական տեսակետ. որակի բարձրացում առանց «փակման»
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը (ԿԳՄՍՆ) կտրուկ հերքում է դպրոցների փակման մասին տեղեկությունները՝ դրանք որակելով որպես «ապատեղեկատվություն»։
Ըստ պաշտոնական պարզաբանման`
- Պետական քաղաքականությունը միտված է հանրակրթության արդյունավետ զարգացմանը և որակի բարձրացմանը,
- Որպես հակափաստարկ նշվում է հանրապետությունում ընթացող լայնածավալ դպրոցաշինությունը,
- Նախարարությունը հորդորում է չտրվել «տարբեր օրակարգեր սպասարկող ուժերի մանիպուլյացիաներին»։
Փորձագիտական ահազանգ. տերմինների և իրականության բախում
Հակառակ պաշտոնական դիրքորոշման՝ «Ազգային կրթության խորհուրդը» ներկայացրել է հետազոտություն, ըստ որի՝ 2026թ. սեպտեմբերից շուրջ 230 դպրոցի դուռ կարող է չբացվել աշակերտների առաջ։ Կրթության փորձագետ Ատոմ Մխիթարյանը «Առավոտ»-ին տված հարցազրույցում շեշտում է՝ թեև իրավական փաստաթղթերում «փակել» բառը չկա, երեխաներին փոքր գյուղերից հարևան համայնքների կրթահամալիրներ տեղափոխելը փաստացի նշանակում է տեղի դպրոցի գործունեության դադարեցում։
Ըստ Մխիթարյանի, թիրախում հիմնականում սահմանամերձ մարզերն են.
- Սյունիք (շուրջ 50 դպրոց), Շիրակ (48), Լոռի (47)։
- Մտահոգության հիմնական պատճառը 10-12 կմ հեռավորությունն է և լոգիստիկ դժվարությունները, որոնք կարող են ծնողներին ստիպել լքել գյուղը։
Քաղաքական ենթատեքստ 2026-ի ընտրությունների շեմին
Այս բանավեճը դժվար է դիտարկել քաղաքականությունից անջատ։ Այստեղ բախվում են երկու շահեր։ Պետք է հաշվի առնել, որ «Ազգային կրթության խորհուրդը» հաճախ հանդես է գալիս գործող իշխանության հանդեպ կոշտ քննադատությամբ։ Սա հիմք է տալիս ենթադրելու, որ թեման կարող է օգտագործվել որպես քաղաքական ճնշման միջոց։
2026թ. հունիսին 7-ին տեղի կունենան են ԱԺ ընտրություններ, իսկ օպտիմալացման հիմնական փուլը նախատեսված է նույն տարվա սեպտեմբերին։ Այս «նախընտրական» շրջանը թեման դարձնում է կատարյալ գործիք՝ ընտրողների շրջանում էմոցիոնալ ֆոն ստեղծելու համար։
Ինչպե՞ս չլինել մանիպուլյացիայի զոհ
Այս նյութը կարդալիս «Ամփոփ Մեդիան» հորդորում է ուշադրություն դարձնել հետևյալ «կարմիր գծերին»՝
Բառախաղ. «օպտիմալացում» և «փակում» բառերը նույն երևույթի երկու տարբեր մեկնաբանություններն են։ Մեկը շեշտում է նպատակը (որակ), մյուսը՝ գործողությունը (գործունեության դադարեցում)։
Էմոցիոնալ լիցքեր. եթե տեղեկատվությունը պարունակում է միայն «քանդվող ապագա» կամ միայն «աննախադեպ զարգացում» որակումները, ապա այն հավանաբար միակողմանի է։
Ժամանակագրություն. միշտ հարցրեք՝ ինչո՞ւ է այս թեման ակտիվանում հենց հիմա՝ ընտրություններից ամիսներ առաջ։
Ամփոփում
Կրթական բարեփոխումն անհրաժեշտություն է, սակայն այն չպետք է դառնա զուտ թվաբանական հաշվարկ կամ քաղաքական խաղաքարտ։ Այսօր հանրությունը սպասում է ոչ միայն հերքումների, այլև փաստարկված պարզաբանումների ու կոնկրետ լուծումների։ Թե՛ պաշտոնական կողմը, թե՛ «Ազգային կրթության խորհուրդը» ունեն հստակ հարցերի պատասխանելու անհրաժեշտություն.
Հարցեր, որոնք սպասում են պաշտոնական պարզաբանման
- Եթե երեխաները փոքր գյուղերից տեղափոխվեն հարևան համայնքների դպրոցներ, արդյո՞ք դա իրավական ու ֆիզիկական իմաստով չի նշանակում տեղի դպրոցի լուծարում։
- Ինչպե՞ս է գործնականում լուծվելու լոգիստիկայի հարցը, և որքանո՞վ է նախապես հաշվի առնվել տեղի բնակիչների կարծիքը։
- Արդյո՞ք օպտիմալացման արդյունքում բյուջետային միջոցների խնայողությունը չի հարվածելու սահմանամերձ գյուղերի անվտանգային ու ռազմավարական նշանակությանը։
Հարցեր, որոնք ուղղված են «Ազգային կրթության խորհրդին»
- Ինչպե՞ս է Խորհուրդը պատկերացնում խնդրի լուծումը. արդյո՞ք միայն պահպանողական մոտեցումը բավարար է կրթության որակի բարձրացման համար։
- Ի՞նչ այլընտրանքային մոդել է առաջարկում Խորհուրդը՝ թե՛ դպրոցները պահպանելու, թե՛ դրանք ժամանակակից կրթական չափորոշիչներով ապահովելու համար։
Ակնհայտ է մեկ բան. պետությունը պարտավոր է ապահովել յուրաքանչյուր երեխայի կրթության իրավունքը և գյուղի կենսունակությունը՝ անկախ ընտրություններից և դրանց արդյունքից։
Ամփոփ Մեդիա
ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ © Ampop.am կայքի նյութերն ու «Ամփոփ Մեդիա» տարբերանշանը կրող վիզուալ պատկերներն այլ աուդիովիզուալ հարթակներում հրապարակել հնարավոր է միմիայն «Ամփոփ Մեդիայի» և/կամ ԼՀԱ-ի ղեկավարության հետ համապատասխան համաձայնության դեպքում:
Փորձագետի կարծիք
Հրապարակվել է` 22/02/2026
