Ադրբեջանի դպրոցներում հագուստի նոր պահանջների կիրառումը բողոքների է հանգեցրել Բաքվում և երկրի այլ հատվածներում։ Աշակերտները բոյկոտել են դասերը, իսկ իշխանությունները հայտնել են տասնյակ ձերբակալվածների մասին։
Ադրբեջանի մի շարք դպրոցներում բողոքներ են սկսվել այն բանից հետո, երբ նորացված հագուստի կանոնների կիրառման արդյունքում հիջաբ կրող որոշ աշակերտուհիների և ուսուցչուհիների չեն թույլատրել մտնել դպրոցներ կամ շարունակել դասավանդել։ Բողոքի ակցիաների մասնակիցները պնդում են, որ հիջաբը չպետք է խոչընդոտ լինի կրթություն ստանալու համար։
Բաքվի Բալախանի բնակավայրի թիվ 69 դպրոցում աշակերտների մի մասը հրաժարվել է մասնակցել դասերին՝ ի նշան համերաշխության հիջաբ կրող համադասարանցիների հետ։ Սոցիալական ցանցերում տարածված տեսանյութերում երեխաները դպրոցի դիմաց կանգնած են «Հիջաբը կրթության խոչընդոտ չէ» գրությամբ պաստառով։ Նման բողոք է արձանագրվել նաև Մասալլիի շրջանի Մոլլաոբա գյուղի դպրոցում։
Ի՞նչ է փոխվել դպրոցների հագուստի կանոններում
Սեպտեմբերի 21-ին Ադրբեջանի կառավարությունը փոփոխություններ է կատարել պետական հանրակրթական դպրոցների աշակերտների համազգեստի գործող կանոններում։
Նոր պահանջներով չի թույլատրվում օգտագործել այնպիսի լրացուցիչ հագուստի տարրեր, որոնք խախտում են սահմանված համազգեստի միասնականությունը կամ չեն համապատասխանում ընդհանուր կրթության աշխարհիկության սկզբունքին։ Որոշման մեջ «հիջաբ» բառը առանձին չի հիշատակվում։
Հոկտեմբերի 6-ին կառավարությունը հաստատել է նաև պետական դպրոցների ուսուցիչների համար հագուստի պահանջները։ Դրանցում ևս նշված է, որ հագուստը և դրա տարրերը պետք է համապատասխանեն ընդհանուր կրթության աշխարհիկության սկզբունքին։
Գործնականում, սակայն, որոշ դպրոցներ այս դրույթները սկսել են կիրառել նաև հիջաբի նկատմամբ։ Ուսուցչուհի Զահրա Հասանովան Al Jazeera-ին պատմել է, որ իրեն հայտնել են՝ հիջաբով այլևս չի կարող աշխատել դպրոցում։
Այսպիսով, խոսքը ոչ թե հիջաբի մասին բառացիորեն գրված արգելքի, այլ աշխարհիկության և միասնական հագուստի պահանջների կիրառման ձևի մասին է։
Ինչո՞ւ են բողոքում աշակերտներն ու ծնողները
Բողոքողների համար խնդիրը միայն դպրոցական համազգեստը չէ։ Նրանք պնդում են, որ հիջաբ կրելու պատճառով աշակերտներին դասերից հեռու պահելը սահմանափակում է կրթության հասանելիությունն ու կրոնական ազատությունը։
Թիվ 69 դպրոցի և Մոլլաոբայի դպրոցի դեպքերում աշակերտները դասերի բոյկոտով պահանջել են, որ իրենց հիջաբ կրող համադասարանցիները վերադառնան դպրոց։
Ադրբեջանը սահմանադրորեն աշխարհիկ պետություն է, իսկ իշխանությունները փոփոխությունները ներկայացնում են հենց աշխարհիկ կրթության և դպրոցներում միասնական մոտեցման ապահովման շրջանակում։
37-ը ձերբակալվել են
Հոկտեմբերի 12-ին Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարարությունը հայտնել է 37 մարդու ձերբակալության մասին։
Ըստ նախարարության՝ Բաքվում մի խումբ մարդիկ դպրոցներում կոնֆլիկտային իրավիճակներ են ստեղծել, վնասել պետական կրթական հաստատություններ, խոչընդոտել երթևեկությանը և դպրոցների բնականոն աշխատանքին։
Իշխանությունների այս ձևակերպումները ներկայացնում են պաշտոնական կողմի գնահատականը։ Միաժամանակ միջազգային և անկախ լրատվամիջոցները իրադարձությունների հիմքում առանձնացնում են հիջաբ կրող աշակերտուհիներին դպրոց չթողնելու դեմ բողոքները։
Հանրային կարգի խախտման հետ կապված գործողությունների կազմակերպումը կամ դրանց ակտիվ մասնակցությունը Ադրբեջանի Քրեական օրենսգրքի 233-րդ հոդվածով կարող է պատժվել մինչև երեք տարվա ազատազրկմամբ։
Բողոքներին զուգահեռ՝ հրկիզման երկու միջադեպ
Հոկտեմբերի 12-ին ադրբեջանական լրատվամիջոցները հաղորդել են նաև երկու հրկիզման դեպքի մասին։ Բաքվի Ղարադաղի շրջանում հրկիզվել է միջնակարգ դպրոցներից մեկի տնօրենի ավտոմեքենան։ Դեպքի վայրի մոտ երեխաներ են եղել, սակայն տուժածներ չկան։ Ոստիկանությունը սկսել է քննություն՝ հրկիզումն իրականացրած անձանց պարզելու համար։
Նույն օրը հաղորդվել է նաև, որ Բաքվի Յասամալի շրջանում փորձ է արվել հրկիզել դպրոցներից մեկը, սակայն հրդեհը կանխվել է։ Այս միջադեպում նույնպես տուժածներ չեն եղել։
Այս պահին հրապարակված տեղեկություններով պարզ չէ, թե ովքեր են իրականացրել այդ գործողությունները և արդյոք դրանք ուղղակիորեն կապված են հիջաբի շուրջ բողոքներին մասնակցող որևէ խմբի հետ։
Իշխանությունները խոսում են նաև «տեղեկատվական հարձակման» մասին
Բողոքներին զուգահեռ Ադրբեջանի իշխանամետ տեղեկատվական հարթակներում և պետական կառույցների հայտարարություններում շեշտը դրվում է ոչ միայն դպրոցական հագուստի կանոնների, այլև թեմայի շուրջ արտաքին ազդեցության հնարավորության վրա։
Ադրբեջանի Մեդիայի զարգացման գործակալության և Աուդիովիզուալ խորհրդի համատեղ հայտարարության համաձայն՝ դպրոցական համազգեստի թեմայի շուրջ նկատվում է «համակարգված տեղեկատվական հարձակում» և հարցը քաղաքականացնելու ու կրոնական հակադրության վերածելու փորձ։
Պետական APA գործակալության հրապարակումներում նոր կանոնները ներկայացվում են որպես դպրոցներում միասնականության, սոցիալական հավասարության և աշխարհիկ կրթության ապահովման միջոց։
Սոցիալական ցանցերի խափանումների մասին հաղորդումներ
Բողոքների ընթացքում օգտատերերը հայտնել են նաև Instagram-ի և TikTok-ի հասանելիության խնդիրների մասին։ Որոշ ակտիվիստներ դրանք կապել են բողոքի կոչերի տարածման հետ։ Սակայն այս պահին չկա պաշտոնական կամ անկախ հաստատում, որ խափանումները դիտավորյալ սահմանափակման հետևանք են կամ կապված են հենց հիջաբի շուրջ բողոքների հետ։
Պատրաստեց Դերենիկ Խաչատրյան
ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ © Ampop.am կայքի նյութերն ու «Ամփոփ Մեդիա» տարբերանշանը կրող վիզուալ պատկերներն այլ աուդիովիզուալ հարթակներում հրապարակել հնարավոր է միմիայն «Ամփոփ Մեդիայի» և/կամ ԼՀԱ-ի ղեկավարության հետ համապատասխան համաձայնության դեպքում:
Փորձագետի կարծիք
Հրապարակվել է` 12/10/2026
