Հայաստանի իրավական և հոգևոր դաշտում ստեղծվել է մի իրավիճակ, որը մասնագետները որակում են որպես աննախադեպ սահմանադրական ու իրավական ճգնաժամ։ Հունվարի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեն քրեական վարույթ է նախաձեռնել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի պատասխանատուների նկատմամբ՝ դատարանի որոշումը դիտավորյալ չկատարելու հիմքով։ Այս պատմության կենտրոնում Մասյացոտնի թեմի նախկին առաջնորդ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանն է և եկեղեցական կանոնի ու աշխարհիկ օրենքի բացահայտ բախումը։
Իրավական հակամարտության սկիզբը և Քննչականի հաղորդագրությունը
Ըստ ՀՀ քննչական կոմիտեի պաշտոնական հաղորդագրության՝ հունվարի 16-ին Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանը կայացրել էր որոշում, որով արգելում էր Հայ առաքելական եկեղեցուն և այլ անձանց խոչընդոտել Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանին՝ իրականացնելու թեմի առաջնորդի իր լիազորությունները։ Սա ներառում էր նաև Մասյացոտնի թեմի ֆինանսական միջոցների տնօրինումը մինչև գործով եզրափակիչ դատական ակտի կայացումը։
Չնայած հունվարի 19-ին Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայությունը որոշումն առձեռն հանձնել էր Մայր Աթոռին, ընդամենը օրեր անց՝ հունվարի 27-ին, Գերագույն հոգևոր խորհուրդը հայրապետական տնօրինությամբ կարգալույծ հռչակեց Գևորգ եպիսկոպոսին։ Քննչական կոմիտեն սա որակել է որպես դատական ակտի կատարմանը միտումնավոր խոչընդոտում և ծառայողական լիազորությունների օգտագործմամբ հանցագործություն՝ հարուցելով քրեական վարույթ Քրեական օրենսգրքի 507-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Ո՞վ է Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը․ ուխտադրժության գինը
Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը (աշխարհիկ անունը՝ Արման Սարոյան) շուրջ 30 տարվա հոգևորական է, ում կուսակրոն քահանա, ապա եպիսկոպոս է ձեռնադրել ու օծել հենց Գարեգին Բ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը։ Սակայն վերջին ամիսներին նրա կեցվածքը կտրուկ փոխվեց։ Շուրջ երկու ամիս առաջ Գևորգ սրբազանը 9 այլ միաբանների հետ միացավ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ «եկեղեցու բարենորոգման» նախաձեռնությանը, որի առանցքային պահանջներից է Կաթողիկոսի գահազրկումը։
Հատկանշական է, որ նախկինում սրբազանը բացառում էր, թե որևէ հոգևորական կարող է միանալ վարչապետին՝ նշելով. «Եթե դեմ գնացիր նվիրապետության որոշմանը, դիրքորոշմանը, կեցվածքին, այդ ժամանակ դառնում ես ուխտադրուժ»։ Այսօր նա հենց այն 10 բարձրաստիճան հոգևորականներից է, ովքեր դուրս են եկել նվիրապետության դեմ՝ փորձելով աշխարհիկ դատարանների միջոցով պահպանել իրենց ազդեցությունը թեմական կառույցներում։
Իրավական նախադեպն ու քաղաքական ենթատեքստը
Սույն գործը ստեղծում է վտանգավոր նախադեպ, որտեղ պետական արդարադատությունը միջամտում է կրոնական կազմակերպության ներքին կանոնակարգային հարցերին։ Ըստ «Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի» 9-րդ հոդվածի, պետությունը պետք է հարգի կրոնական կազմակերպությունների ինքնավարությունը։ Սակայն այս դեպքում ականատես ենք լինում քաղաքական շահերի բախման։ Իշխանություններին հարող հոգևորականն օգտագործում է պետական լծակները՝ շրջանցելու եկեղեցական պատիժը (կարգալուծությունը)։
Քննչական մարմինների հիմնավորմամբ՝ խնդիրը ոչ թե հոգևոր աստիճանն է, այլ դատական որոշման պահանջը չկատարելը։ Վերլուծաբանները նկատում են, որ սա պետություն-եկեղեցի լարվածության նոր փուլ է, որտեղ քրեական գործիքակազմն ուղղվում է Մայր Աթոռի դեմ՝ ի պաշտպանություն վարչապետի նախաձեռնությանը միացած հոգևորականների։
Հետևանքների սցենարներն ու զարգացման տեսլականը
Իրավաբանական տեսանկյունից, եթե հաստատվի դատական ակտը չկատարելու դիտավորությունը, Մայր Աթոռի պատասխանատուները կարող են ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։ Սակայն հանրային-քաղաքական տեսանկյունից սա կարող է դիտարկվել որպես պետության կողմից իրականացվող ուղղակի միջամտություն Եկեղեցու ներքին գործերին։
Առաջիկայում գլխավոր հարցադրումը լինելու է այն, թե ինչպես կհամադրվեն ՀՀ Սահմանադրության 17-րդ հոդվածը (Եկեղեցու և պետության անջատ լինելը) և դատական իշխանության գերակայությունը։ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանի գործը փորձաքար է դառնալու Հայաստանում ժողովրդավարական ինստիտուտների և դարավոր եկեղեցական ավանդույթի հարաբերակցության համար։
Ամփոփ Մեդիա
Լուսանկարի աղբյուրը՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին ֆեյսբուքյան էջ
ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ © Ampop.am կայքի նյութերն ու «Ամփոփ Մեդիա» տարբերանշանը կրող վիզուալ պատկերներն այլ աուդիովիզուալ հարթակներում հրապարակել հնարավոր է միմիայն «Ամփոփ Մեդիայի» և/կամ ԼՀԱ-ի ղեկավարության հետ համապատասխան համաձայնության դեպքում:
Փորձագետի կարծիք
Հրապարակվել է` 30/01/2026
